|

اثرات پوزیتیویسم منطقی بر جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، نمونه : شهرهای ایران ازسالهای (۱۳۰۰-۱۳۹۰)

zabolschool
ارزیابی و مکان گزینی کاربریهای آموزشی (مدارس ابتدایی) شهر زابل با استفاده از سیستم (AHP) و تحلیل سلسله مراتبی (GIS) اطلاعات جغرافیایی
۱۳۹۵-۰۷-۰۸
gisdarshahrdari
کاربرد GIS در حوزه های مختلف شهرداری
۱۳۹۵-۰۷-۱۳

چکیده

محمد تقی رضویان
مصطفی خزائی
در زبان فارسی براي مکتب پوزیتیویسم اصطلاحات گوناگونی بکار رفته است. مانند مکتب تحقق منطقی، تحصل گرایی منطقی، مکتب اصالت علم، پوزیتیویسم منطقی و اصالت تجربه علمی. این مکتب تنها راه شناخت علمی را تجربه می داند و در واقع مقدمات استدلال خود را از تجربه می گیرد. مکتب پوزیتیویسم یکی از بحث برانگیزترین رهیافت ها و نحله هاي فکري و فلسفی در قرن بیستم بوده است. پوزیتیویسم منطقی در واقع صورت جدیدي ازمکتب پوزیتیویسم است که علاوه بر اعتقاد به یگانگی علوم به اصل تحقق پذیري (اثبات گرایی) اعتقاد دارد. از نظر شرایط اجتماعی، به یقین اوضاع و احوال پریشان و سرخورده پس از جنگ جهانی اول را یکی از زمینه هاي گسترش این مکتب فلسفی می توان دانست. که بعدها توسط حلقه وین بسط وگسترش یافت و به صورت یک مکتب فلسفی درآمد واز دهه 1950 تا 1970 به صورت نگرشی غالب بر مباحث جغرافیایی وبه ویژه جغرافیاي شهري سایه افکند و در نتیجه باعث تغییر مسیر حرکت جغرافیا از یک حالت توصیفی به یک حالت کمی و پوزیتیویستی گردید و یکسري مدلهاي ریاضی و آماري در مباحث جغرافیاي شهري وارد شدند. در این مقاله ضمن بررسی روند تاثیر گذاري این مکتب بر جغرافیاي شهري به صورت عام، به صورت خاص تاثیراتی را که مکتب پوزیتیویسم منطقی در شهر و برنامه ریزي شهري در ایران بر جاي گذاشته است بررسی می کنیم. در ادامه مشاهده خواهیم کرد که شهر و برنامه ریزي شهري در ایران با تاثیر پذیري از این مکتب از روند رشد متعادل خود خارج شده و دچار آشفتگی هایی در زمینه هاي مختلف شده است.

واژه‌های کلیدی:

پوزیتیویسم، حلقه وین، پوزیتیویسم منطقی، ، شهر، جغرافیا و برنامه ریزي شهري

مقدمه

زمینه هاي شکل گیري مکتب پوزیتیویسم در زبان فارسی براي این مکتب اصطلاحات گونا گونی بکار رفته است. مانند مکتب تحقق منطقی تحصل گروي منطقی و مکتب اصالت علم یا تحصلی. گاهی نیز به آن پوزیتیویسم منطقی یا اصالت تجربه علمی اطلاق می شود . پوزیتیویسم که آنرا مکتب تحققی، اثباتی یا ثبوتی نیز گفته اند ،تنها تجربه را منبع واقعی معرفت می داند . در این مکتب مقدمات استدلال از تجربه گرفته می شود و حقیقت تنها از طریق ادراك عقلی حاصل نمی شود . متحصل یا تحصلی به معنی بسیار قدیم و متداول خود در مقابل معانی موهوم و خیالی قرار می گیرد، و به معنی افکاري است که داراي قطعیت علمی باشند . یک شئ را وقتی متحصل گویند که بر آن سود و نفع واقعی و فایدي علمی مترتب گردد . در واقع پوزیتیویسم 176 ). پوزیتیویسم - به شناخت قطعی و خالی از شک و تردید اطلاق می شود (شکوئی، 1364 ،صص 175 منطقی روشی فکري است که در اواسط قرن بیستم به اوج محبوبیت خود رسید. این مکتب تلاش داشت با ایجاد معیارهایی براي ارزیابی درستی یا نادرستی اظهارات فلسفی معین، باعث قوي تر شدن فلسفه شود. معیارهاي عمده آن براي هر اظهار نظر، قابلیت تصدیق است، که از دو منبع متفاوت نشات می گیرد: "اظهارات تجربی" که از علم سرچشمه می گیرد و "حقیقت تحلیلی" که به واسطه تعریف تصدیق می شوند. پوزیتیویسم منطقی بر حوزه هاي دیگرمثل فلسفه علم، منطق و فلسفه زبان تاثیر زیادي گذاشته است، هر چند امروزه به عنوان یک رویکرد ساده نگریسته می شود که فلسفه هاي جدیدتر جایگزین آن شده اند. به عبارت دیگر پوزیتیویسم منطقی یک مکتب فلسفی است که تجربه گرایی (شناخت جهان از طریق مشاهدات ) را به یک نسخه از خرد گرایی یعنی اینکه دانش ما جزئی را در بر می گیرد که از مشاهدات نشات نمی گیرد، ترکیب می کند. در واقع پوزیتیویسم منطقی ترکیب تجربه گرایی وخرد گرایی است. در مدل اثباتی، انسانها منطقی و بدنبال برخورداري از منافع و لذایذ دنیوي هستند. انسانها بر اساس علل خارجی رفتار می کنند، به نحوي که علل یکسان اثرات مشابهی برآنها دارند. در واقع اثبات گرایایی سعی در ارائه مدل مکانیکی از انسانها دارد. بر این اساس رفتار اجتماعی انسانها تحت تاثیر نیروهایی که خارج از اراده وکنترل افراد قرار دارند، تعیین می گردد(آسایش و مشیري، 1381 ،ص 37 ).
در پوزیتیویسم این باور که درك از پدیدها تنها بر اساس داده هاي حسی می باشد،( آنچه نتواند به طور تجربی اثبات شود)، نمی تواند اثبات شود. در پوزیتیویسم هیچ گونه ارزش قضاوتی وجود ندارد، تنها اظهاراتی که به طور علمی آزمون پذیر باشند داراي ارزش هستند. این آزمون ها براي سنجش اعتبار یک اظهار نظر این هستند که" بیانات باید بر اساس مشاهدات باشند" ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای جلوگیری از اسپم لطفا جواب درست را وارد کنید.(به رقم) *